5. KUTUP YILDIZI
"Derler Kutup Yildizi, Gökteki bir kapidan,
"Aydinlatirmis bizi, nur verir üst yapidan!..."
Eski Türk Efsanesi
Tanri, dünya ile yildizlari Kutup yildizina baglamis:
Kutup yildizi Türk mitolojisinin uzay ile ilgili, kozmolojik düsünce düzeninin, temel noktasini meydana getirdi. "Gögün diregi", "Kapisi" hep kutup yildizindan geçerdi. Bütün gezegenler de Kutup yildizinin etrafinda dönerdi. Onlara göre bu düzenin bozulmasi demek, dünya ve kâinatin sonu demekti. Eski Türk mitolojisine göre, "Dünya da dönüyordu. Dünyanin bu dönüsü, hem kendi ve hem de kutup yildizi ekseninde meydana geliyordu. Çünkü dünya, Kutup yildizi ile göge bagli idi". Dünyanin dönüsü üzerinde, bu bölümün girisinde biraz bilgi vermistik.
Uygurlar Kutup yildizina "Altun Kazuk", yani "Altin kazik" derlerdi. Diger Türkler ise, ona genel olarak "Temir-Kazik" yani "Demir Kazik" demislerdi. Böyle denmesinin sebebi de, yukarida kisa olarak söyledigimiz ve asagida da genis olarak açiklayacagimiz gibi, bu yildizin gögün diregi gibi tasavvur edilmesinden ileri geliyordu. Buradaki "Kazuk" veya "Kazik" sözü, bugünkü Türkçe’mizdeki anlamini, az çok karsilamaktadir.
Anadolu'da, eski Türk mitolojisinin Kutup Yildizi ile ilgili izleri, hâlâ yasamaktadir. Zaten, "Demir kazik", "Demir Direk" gibi sözlerimiz, Anadolu Türklügünün de kutup yildizi için kullandiklari müsterek deyimlerdir. Bu yildiza, bazi yerlerde de "Kuluçka" da denir. Bu ad da, yildizin hareket etmemesinden dolayi verilmis olmali idi.
Türkçe'de "kazik" demek, yerinde duran kimildamayan, tahta veya demirden yapilmis, büyük bir çividir. Buna baglanan atlar da hayvanlar da onun etrafinda döner dururlardi. Kutup yildizi da gezmeyen bir yildizdir. Yine Türk mitolojisine göre, "Uzaydaki bütün yildizlar, tipki bir at gibi ona baglanmis ve onun etrafinda dönerler". Ayni zamanda "Gögün göbegi" de yine Kutup yildizi idi. Iste Türklerin, gökteki yildizlarinin düzeni hakkindaki astronomik düsüncelerini ve uzay (Macrocosmos) ile ilgili tasavvurlarini, böylece özetledikten sonra, konunun daha derinlerine inebiliriz.
__________________
Amin..