Termal Macun Hakkında Hersey

NonStop · 01.06.08, 04:31

Termal Macun:

İşlemci ile soğutucu arasına sürülmesi tavsiye edilen şu beyaz krem nedir ki acaba?
Doğrusu, bu terimi Türkçe'ye en doğru biçimde çevirebilmek zor. İngilizce Thermal Paste olarak adlandırılan bu maddeyi dilimize herkes farklı bir şekilde çeviriyor çünkü. Termik Macun, bence en yakın çeviri oldu. Bununla birlikte bu maddeye soğutucu veya yapıştırıcı jel diyenlerde var. Isıyı oldukça hızlı ileten ve üzerinde tutmayan bu madde, genel olarak ısı problemi olan çoğu elektronik devrede kullanılır. Silikon bazlı olduğundan iletken değildir, bu yüzden herhangi bir tehlikesi yoktur.

Aslında bu maddeye "soğutucu" gibi bir isim vermek oldukça yanlış. Çünkü bu maddenin aktif olarak soğutma yapmak gibi bir işlevi yok. Termal macun, ısıyı kolayca ileten bir yapıya sahip olması sayesinde, ısı fazlası olan bir parçadan, örneğin bilgisayarın işlemcisinden, ısıyı dağıtabilen bu nedenle de daha soğuk olan bir parçaya, örneğin işlemcinin üzerine taktığınız aluminyum soğutucuya ısı iletmekten başka bir iş yapmıyor aslında.

Nasıl Bir Maddedir, Nerede Bulunur?

Genelde beyaz renklidir, beyaz tutkala benzer. Zaten kokusu da tutkalı andırır. Biraz yapıştırıcı özelliği vardır. Böylece sürüldüğü maddelerin birbirinden kolayca ayrılmasını engeller, ama tek başına yapıştırıcı işi görecek kadar da güçlü değildir. Katılaşmaz, akıcı da değildir.

Açıkçası, bu maddeyi bulmak bir kaç ay önce, şimdikine göre daha zordu. Neyse ki overclock konusu yaygınlaşınca, termik macun kullanımı da arttı ve artık sadece elektronik malzeme satan yerler değil, bilgisayar firmaları bile bu maddeyi bilir oldu. İlinizdeki elektronik malzeme satan dükkanlara "soğutucu", "soğutucu macun", "ısı ileticisi" gibi çeşitli isimlerini sayarak büyük ihtimalle bulabilirsiniz. İsmindeki karmaşadan dolayı, nasıl bir şey olduğunu da anlatmayı deneyebilirsiniz. Belki bazı bilgisayar parçası satıcılarında da bulunabilir, ama elektronik malzeme satan dükkanlarda hem daha kolaylıkla, hem de daha uygun fiyatla bulabilirsiniz. Tüp veya kavanoz halinde paketlenmiş olabilir, İstanbul'da en yaygın olarak küçük şeffaf kavanozlara konulmuş halde satılıyor.

Ne İşe Yarar?

Bizim açımızdan, termik macunun kullanım alanı bellidir. İşlemci ile fanın metal heatsink'i arasında sürülerek, iki madde arasındaki ısı iletimini kolaylaştırmak için kullanılır. Bildiğiniz gibi işlemcinin üzerine takılan heatsink+fan ikilisi, işlemcinin sıcaklığını düşürmek için kullanılır. İşlemcinin ısısı iyi bir ısı ileticisi olan heatsink'e geçer ve heatsink'in üzerindeki fan heatsink'e doğru hava üfleyerek heatsink'in üzerinde biriken ısıyı dağıtır. İşlemci ile heatsink arasındaki iletim ne kadar iyi ise, işlemcinin sıcaklığı da o kadar kolay düşürülür.

İşlemci ile heatsink dediğimiz metal parça arasındaki ısı iletiminin aksamasına neden olan ise, iki yüzey arasındaki ufak boşluklarda kalan havadır. Her ne kadar çıplak gözle bakınca işlemcinin üst yüzeyi de, heatsink'in alt yüzeyi de pürüzsüz gözükseler de, aslında her iki yüzeyde mikroskopik boyutta oldukça engebeli bir dokuya sahiptir. Bu nedenle, iki yüzeyi birbirine bastırdığımızda, aslında birbirine fiziksel olarak temas eden alan çok düşüktür, arada kalan hava ise kötü bir ısı ileticidir. Bu nedenle heatsink ile işlemci arasında termik macun sürülür. Termik macun, aşağıdaki resimde görebileceğiniz gibi, heatsink ile işlemci arasında bir katman oluşturacak ve ısı iletmeyen boşlukları dolduracaktır.

Sıcaklığı Ne Kadar Düşürür?

Bu çok çeşitli faktörlere bağlıdır. Kasanın içi ferah ve heatsink+fan ikilisi kaliteliyse, 8-10 derecelik bir düşüş sağlayabilir. Fakat genellikle 5-6 derecelik bir düşüş sağlar. Sıcaklığın düşüş miktarı mevsim, işlemcinin tipi gibi faktörlere de bağlıdır. En kötü koşullarda bile 2-3 derecelik bir düşüş sağlaması beklenir.

Faydası Nedir?

Tabii ki öncelikle overclock meraklısı arkadaşlara, işlemcinin sıcaklığını düşürmelerinde yardımcı olur. Bununla birlikte sadece overclock yapanların değil, tüm kullanıcıların termik macun kullanması faydalıdır. Çünkü daha soğuk bir işlemci, daha uzun ömürlü bir bilgisayar ve daha stabil bir sistem demektir.

Nasıl Sürülür?

Mümkün olduğunca az ve ince sürülmelidir. Fazla kaçarsa, işlemci ile heatsink arasında çok kalın bir katman oluşturacaktır ve bu durumda olumlu etkisi görülmeyebilir. Ama işlemci ve heatsink arasındaki boşluğu dolduracak kadar fazla sürülmelidir. Önce heatsink alınır ve kare şeklinde bir bölgeye, yandaki resimde görüldüğü gibi sürülür. Daha sonra, heatsink işlemcinin üzerinde mümkün olduğunca sıkı bir şekilde takılır. Her ne kadar macun elektriksel iletken özellik taşımasa da, yine de macunu kenarlara taşırmamaya dikkat etmeniz önemlidir. Özellikle AMD Athlon ve Duron işlemcilerde, macunun işlemci üzerindeki kontaklara bulaşmamasına dikkat ediniz.

Sıcaklık Düşmedi, Ne Yapabilirim?

Öncelikle, termik macunu münkün olduğunca az ve ince sürdüğünüze emin olmalısınız. Eğer işlemcinin sıcaklığı eski derecesindeyse, işlemciniz normal yöntemlerle daha fazla soğutulamıyor olabilir. Eğer işlemcinin sıcaklığı artmış ise, kensinlikle fazla macun sürmüşsünüz demektir. Macunu temizleyerek, ince bir tabaka halinde tekrar sürün.

İletken Macunlar

Son zamanlarda piyasaya gümüş, bakır veya alüminyum bazlı termik macunlarda çıktı. Bu macunlarda, az önce bahsettiğimiz silikon esaslı macunun içine çok ince toz haline getirilmiş gümüş, bakır veya alüminyum karıştırılıyor ve ısı iletimi konusunda çok daha etkin bir çözüm oluşturuluyor. Bunlar daha etkin bir soğutma sağlamakla birlikte iletken oldukları için çok dikkatli sürülmeleri gerekiyor, çünkü dışarıya taşan macunun bir kısa devreye neden olması olası. Bu nedenle sadece işlemcinin çekirdeğine sürülmeliler ve dışarı taşmamalılar. Sıradan termik macuna göre hayli pahalı olan bu tip macunlar kullanılacak alana göre farklı kalınlıkta metal parçacıkları içeren türlere sahip. Sadece meraklılara ve iyi ısı iletimi gerektiren bazı özel durumlara yönelik üretilen bu macunların örneklerine henüz ülkemizde rastlayamıyoruz.

________________________________________

Sürülüs BicimLeri

Farklı işlemci modelleri için farklı tenkikler öngörülüyor. Çünkü genelde işlemci tipleri birbirinden farklı.
-Konuya bir kaç kaliteli termal macun markası ile gireyim.
1-Öncelikle ne popüler olan marka Arctic Cooling firmasının ürettiği Arctic Silver (AS) modelleri. Piyasada 3, 5 ve Ceramique modelleri mevcut ve 10 dolar civarı fiyatları var ve 3.5 gr lık tüpler halinde satılıyor genelde (12 gr lık modelleri de mevcut) AS3 AS5 den önce çıkan bir model. Tercih edilmesi gereken AS5. bunlar gümüş içerikli. Ceramique modeli ise seramik içerikli. Çok popüler olmasa da oldukça iyi performans veriyor. Genelde performansları birbirine çok yakın.

2-OCZ nin Arctic firmasına ürettirdiği OCZ Ultra 5+ AS5 ile aynı ürün denebilir. OCZ2 ise AS3 ile eşdeğer gözükse de iyi bir ürün değil. Yakın zamanda bu üründe vaad edilen gümüş parçacıkların olmadığı anlaşılmıştı. Zaten u ürünü başka bir firmaya ürettirmişler.
Kısa keselim ve uygulamaya geçelim. (en yaygın işlemci modellerini alıyorum)
1-AMD Athlon modelleri
Fanı çıkardıktan sonra işlemcini üzerindeki ve heatsinkteki (yani fan ve işlemci arasındaki o kalın tabaka–genelde alüminyum veya bakırdır) ski macun kalıntısınıu iyice temizleyin. İşlemciyi yerine takın dikkatlice. (pinlere dikkat aman)
Daha sonra termal macundan 1 pirinç tanesi kadar işlemcinin üzerine sürüyoruz. (tabii pinli olan kısmına değil) Sağa sola pek bulaştırmamaya özen gösterin.
Uygulamada 3. aşama olarak ufak bir karton parçası veya kredi kartının bir ucuyla bu macunu iyice yayıyoruz işlemci üzerine. İnce bir tabaka olması gerek.
Son olarak heatsinki (üzerinde fan olan alümiyum veya bakır tabaka. Bunun görevi işemci ısısını emmek ve fan vasıtasıyla işlemciyi soğuk tutmak) bir hamlede yerine oturtuyoruz. Bu kısım çok önemli. Çünkü işlemciye bir zarar vermeden ve üzerindeki termal macunu sıyırmadan klipsleri da takmamız gerek. Athlon işlemciler bu konu da çoook hassas.
2- P4 ve AMD 64 bit işlemciler.
Bunlar da çekirdek üzerinde heatspreader dediğimiz ısı yayıcı bir tabaka var. Bu yüzden farklı bir uygulama yöntemi gerek. Bu tabaka ısı transferini kolaylaştırıp daha stabil bir soğutma sağlıyor.
Fanı çıkardıktan sonra yine heatsink ve işlemciyi iyice temizliyoruz.
İşlemciyi dikkatlice yerine koyuyoruz (pinlere dikkat)
1-2 pirinç tanesi kadar macunu işlemcinin ortasına koyuyoruz (işte üzerindeki o tabaka heatspreader– athlonlarda direk çekirdek var burda) ve hiç dokunmuyoruz.
Bu arada 1 pirinç tanesi kadarını da heatsinkin işlemci ile temas edecek yerine koyuyoruz. Baş parmağımıza bir poşet geçirerek (ufak bir poşet mesel sigara kutusunun dışındaki olabilir.) macunu küçük daireler yaparak yayıyoruz heatsinki işlemci iel temas edecek kısmına (işlemci ile temas edecek yer genelde bellidir. Belli değilse bile az çok tahmin edilebilir– ortası işte ) Bir kaç dakika bunu yaptıktan sonra kuru bir bez veya peçete ile (kalıntı bırakmacfak birşey olmalı) temizliyoruz heatsinki. Bunun amacı parçacıkların boşlukları doldurması.
İşlemcinin üzerindekine hiç dokunmuyoruz. Heatspreader olduğu zaman bunu yaymak gerekmiyor. Heatsinki tek hamlede oturtuyruz. Oturttuktan sonra saat ve tersi yönde birer kez 1-2 derece çaviriyoruz hafifçe. Klipsleri takıyoruz.
Heatspreader onu zamanla yaycaktır vakum etkisi ile. Macunun bir uçtan diğerine ulaşmasına gerek yoktur ve çok daha etkin soğutur.
İşte bu kadar. kolay gelsin.
Unutmamak gerekir ki bu uygulama tam performansa macun içindeki farklı boyutlardaki gümüş parçacıkların tam olarak içkinleşmesi ile ulaşıyor. Yani 100,120 saat sonra. Tabi bu demek değil ki o kadar bekleyceğiz Hayır zamanla ısı değerleriniz düşmaya devam edecek. Zaten ilk açılışta bile normal macunlardan 2-15 C arası ısı farkları meydana geliyor. Tam performansa ulaştığında ise 7-8 derece daha düşme oluyor ki bu iyi bir uygulama sonuda 22-23 deredce fark demek. Tabii 22,23 derce fark en dandik macunlar için geçerli ama çoğu macu n en az 5 dereceyi garanti ediyor ki overclock yapıyorsanız kesinlikle değer.

__________________

[Sadece Kayıtlı Kullanıcılar Linkleri Görebilir. Üye Olmak İçin Tıklayın...]

hadi gel umudum ol benim..
ölüp gitsemde gam yememeliyim
hadi gel yarınım ol benim..
sonsuzluğa beraber yürüyelim..?

Konu NonStop tarafından (01.06.08 Saat 05:14 ) değiştirilmiştir..

**CommA** · 01.06.08, 05:10

güzel kaynakmış. sürülüş şekli hakkında birkaç resim vs. de iyi gider bu konuya. teşekkürler

__________________

[Sadece Kayıtlı Kullanıcılar Linkleri Görebilir. Üye Olmak İçin Tıklayın...]

NonStop · 01.06.08, 05:14

sürülüs bicimlerine ulastım ... fakat resimli sürülüs olarak anlatımı bulamadım..bulduğum zamn onuda eklerm (:

__________________

[Sadece Kayıtlı Kullanıcılar Linkleri Görebilir. Üye Olmak İçin Tıklayın...]

hadi gel umudum ol benim..
ölüp gitsemde gam yememeliyim
hadi gel yarınım ol benim..
sonsuzluğa beraber yürüyelim..?

Seçenekler
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Stil
Normal Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde gösterime geç