Cinsiyet kimliği: Anatomik kimlik (gender identity)
Çocuğun kız ya da erkek cinsiyetinden birine ait olduğunun farkında olmasıdır. Üç-dört yaşındaki çocukların çoğu kendi cinsiyetlerini doğru olarak ayırd eder ve kendisini yavaş yavaş erkek veya dişi yönünde hisseder. Normal koşullarda çocuk bundan sonraki yıllarda biyolojik olarak sahip olduğu bu cinsiyet kimliğini benimseyecektir.


Cinsiyet Rol Davranışları (gender-role behaviour)
Cinsiyete özgü davranışlardır, yani kadınları ve erkekleri farklı kılan davranış tipleridir. Bebekle oynama, dikiş dikme, yemek pişirme gibi aktiviteler kızlar için daha tipiktir, erkek çocuklarda ise kaab motor hareketler veya silahla ve otomobille oynama daha çoktur. Yaklaşık beş yaşından adalosens yıllarına kadar erkek çocuklar çoğunlukla erkeklerle ve kızlar da çoğunlukla kızlarla oynamayı tercih eder, erkekler daha agresif oyunlar oynarlar. Ancak çağımızda tamamen cinslere özgü olan, tamamen farklı davranışlar söz konusu değildir, bunlarda pek çok özellik birbiri üstüne biner ve toplumların çocuk yetiştirme biçimlerinden büyük ölçüde etkilenir.

Cinsel Yönelim (sexual orientation)
Cinselliğin erotik yönü demektir. Çocuk, genital organlarının uyarılmasından bebeklikten itibaren zevk alır, bu çocukluk süresince varlığını sürdürür. Çocukluk ve adolesans yılları boyunca kişiler cinsel dürtüyü farklı biçimlerde yaşarlar. Cinsel dürtü, adolesans yıllarının başında erotik fantazi ve erotik ilgilerle kendini çok daha belirgin şekilde ortaya koyar. Yukarıda sözü edilen iki kavramlı, yani çocuğun cinsiyet kimliği ve cinsiyet rol davranışları ile onun ilerki cinsel yönelimleri arasında büyük bir ilişki olduğu düşünülmektedir. Bunların üçü çocuğun cinsel kimliğini oluşturur. Öyleyse cinsel kimlik, bireyin bedenini ve benliğini belli bir cinsiyette algılaması, bunu kabullenmesi ve davranışlarında buna uygun bir yönelim belirlemesi demektir. Bu gelişimle ilgili bozuklular ise “Çocukta Cinsel Kimlik Bozukluğu” adını alır.


Çocuklarda Cinsel Kimlik Bozukluğu Belirtileri
Çocuğun kendi cinsiyetinden inatçı ve şiddetli bir rahatsızlık ve karşı cinsten olmaya özlem duyması (veya karşı cinsten olduğunda ısrar etmeki) ile belirli bozukluklardır. İnatçı biçimde karşı cinsin giysileri veya etkinlikleriile aşırı uğraşma ve kendi cinsiyetini reddetme bulunur. Bu bozuklukların göreceeli olarak nadir olduu düşünülmektedir ve çok daha sık görülen cinsiyet rolü davranışına yineleyici biçimde uymama ile karıştırılmamaladırlar. Çocukluğu cinsel kimlik bozukluğu tanısı normal erkeklik veya kadınlık özelliklerinden çok fazla sapma olmasını gerektirir; kızlarda hafif “erkek Fatmalık” veya erkeklerde “kızsı” davranışların olması yeterli değildir. Kişi ergenliğe eriştikten sonra bu tanı konulmaz.


Tanı Kılavuzu
Temel tanısal belirti çocuğun karşı cinsten olmaya inatçı, sürekli ve yaygın bir özlem duyması veya olduğundan ısrar etmesi ve kendi cinsinin davranışlarını, özelliklerini veya giysilerini reddetmesidir. Tipik olarak bu durum ilk olarak okul öncesi yaşlarda ortaya çıkar, tanı için bozukluğun ergenlikten önce başlaması gereklidir. Nadir olarak, her iki cinste de kendi cinsinin anatomik yapılarını reddetme görülebilir. Çocukluğun cinsel kimlik bozukluğunda çocuk bu durumundan rahatsızlık duymaz; onu rahatsız eden ailesinin ya da arkadaşlarının beklentileri ile çatışma, karşılaşabilecekleri takılmalar ve reddedilmesidir.
Erkek çocuklardaki cinsel kimlik bozukluklar konusunda kızlarla ilgili olandadaha fazla bilgi vardır. Tipik olarak okul öncesi yaşlardan itibaren bu erkek çocuklar kızların oyunları ve diğer etkinlikleri ile aşırı uğraşmaya başlarlar ve sıklıkla kızların ya da kadınların giysilerini giymeyi yeğleyebilirler. Fakat buradaki karşı cinsin giysilerini giyme cinsel uyarılmalaya neden olmaz. Kızların oyunlarına ve eğlencelerine katılmaya güçlü bir istek duyabilirler; örneğin en sevdikleri oyuncak kız bebeklerdir ve her zaman oyun arkadaşı olarak kızları yeğlerler. Sosyal reddedilme erken okul yıllarında artmaya başlar; çocukluk döneminin ortasına rastlayan yaşlarda en fazladır. Bu dönemde çoğunlukla diğer erkek çocukların utandırıcı takılmaları olur. Çok kadınsı olan davranışlar erken delikanlılık çağında azalabilir.
İzleme çalışmaları, cinsel kimlik bozukluğu olan erkek çocukların üçte biri ile üçte ikisi arasındaki bir kısmının delikanlılık çağında ve daha sonra homoseksüel yönelimlerin olduğunu göstermektedir. Buna karşın, erişkin yaşamda çok azında transseksüellik görülür. Ancak transseksüel erişkinlerin çoğu, çocuklarında bir cinsel kimlik sorunları olduğunu bildirmişlerdir.
Cinsel kimlik bozuklukları kızlarda nadirdir. Erkek çocuklarda olduğu gibi kızlarda da erken bir belirti olarak, karşı cinsin davranışları ile aşırı uğraşma görülür. Tipik olarak bu kızların erkek arkadşaları daha çoktur; spora, düzensiz ve haşarıca oyunlara aşırı ilgi gösterirler; evcilik gibi oyunlarda kadın rollerine ve bebeklere ilgileri yoktur. Cinsel kimlik bozukluğu olan kızlar da geç çocukluk ve delikanlılık çağlarında takılmalardan rahatsız olabilirler, fakat erkekler kadar sosyal reddedilme ile karşılaşmazlar. Çoğu, delikanlılık çağına yaklaşınca erkek etkinlikleri ve giysilerindeki abartılı ısrarlarından vazgeçerler. Bazıları ise erkek özdeşimini sürdürür ve lezbiyen yönelim gösterirler.
Nadir olarak, cinsel kimlik bozukluğu olan bir çocuk kendi cinsinin anatomik yapılarını inatla reddedebilir. Bu durumdaki kızlar penisleri olduğunun ya da olacağını yineleyerek iddia edebilirler, oturarak işemeyi reddedebilirler, memelerinin gelişmesini veya adet görmeyi istemediklerini söyleyebilirler. Erkek çocuklar ise büyüyünce kadın olacaklarını, penis ve testislerin tiksindirici olduğunu veya penis ve testisler olmasaydı daha iyi olacağını yineleyen biçimde iddia edebilirler.

__________________